Doradztwo restrukturyzacyjne i prawo upadłościowe w Polsce – jak uratować firmę przed kryzysem?

W polskim biznesie coraz częściej pojawia się temat niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością. Rosnące koszty, problemy z płynnością, presja wierzycieli czy zmiany rynkowe sprawiają, że wiele przedsiębiorstw staje przed wyborem: restrukturyzacja czy upadłość. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa doradztwo restrukturyzacyjne oraz przepisy Prawa restrukturyzacyjnego i Prawa upadłościowego.

Poniżej znajdziesz praktyczny przegląd najważniejszych zagadnień – od rodzajów postępowań, przez rolę doradcy restrukturyzacyjnego, po istotne zmiany wprowadzone w 2025 roku.

Czym jest restrukturyzacja i kiedy warto z niej skorzystać?

Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika. Pozwala na zawarcie układu z wierzycielami i – w niektórych przypadkach – na przeprowadzenie działań sanacyjnych (naprawczych) przy jednoczesnej ochronie słusznych praw wierzycieli.

Postępowanie może być prowadzone wobec dłużnika:

  • niewypłacalnego (w rozumieniu Prawa upadłościowego),
  • lub zagrożonego niewypłacalnością.

Restrukturyzacja nie jest „ucieczką przed długami”, lecz formalnym i kontrolowanym procesem, który ma przywrócić przedsiębiorstwu zdolność do regulowania zobowiązań i kontynuowania działalności.

Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych

Polskie Prawo restrukturyzacyjne (ustawa z 15 maja 2015 r.) przewiduje cztery tryby:

  1. Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) – najszybsze i najczęściej wybierane. Dłużnik (przy wsparciu nadzorcy układu) samodzielnie zbiera głosy wierzycieli. Chroni przed egzekucją po obwieszczeniu o dniu układowym.
  2. Przyspieszone postępowanie układowe – dla dłużników, u których suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania.
  3. Postępowanie układowe – stosowane, gdy udział wierzytelności spornych jest wyższy.
  4. Postępowanie sanacyjne – najbardziej zaawansowane. Umożliwia nie tylko układ, ale też działania sanacyjne (m.in. redukcję zatrudnienia, odstąpienie od niekorzystnych umów, sprzedaż części majątku).

Wybór trybu zależy od skali problemów, struktury zobowiązań i możliwości szybkiego porozumienia z wierzycielami.

Rola doradcy restrukturyzacyjnego

Doradca restrukturyzacyjny to zawód regulowany. Licencję przyznaje Minister Sprawiedliwości po zdaniu egzaminu państwowego. Osoba posiadająca licencję może pełnić funkcje:

  • nadzorcy układu, nadzorcy sądowego lub zarządcy w postępowaniach restrukturyzacyjnych,
  • syndyka w postępowaniach upadłościowych,
  • zarządcy w egzekucji przez zarząd przymusowy.

W praktyce doradca:

  • analizuje sytuację finansową firmy,
  • przygotowuje plan restrukturyzacyjny i propozycje układowe,
  • negocjuje z wierzycielami,
  • nadzoruje przebieg postępowania,
  • dba o ochronę interesów zarówno dłużnika, jak i wierzycieli.

Na początku 2026 r. w Polsce działało już ponad 2100 licencjonowanych doradców restrukturyzacyjnych. Część z nich posiada dodatkowo tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego (wymagający większego doświadczenia w prowadzeniu postępowań).

Upadłość – ostateczność, ale czasem konieczna

Gdy restrukturyzacja nie jest możliwa lub nie przynosi efektów, pozostaje postępowanie upadłościowe. Jego celem jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu, a w przypadku przedsiębiorców – także likwidacja majątku lub (rzadziej) możliwość układu w upadłości.

Prawo upadłościowe reguluje m.in.:

  • przesłanki ogłoszenia upadłości,
  • skutki ogłoszenia upadłości (m.in. utrata zarządu nad majątkiem),
  • zasady zaspokajania wierzycieli według kategorii,
  • odpowiedzialność członków zarządu (w tym z art. 299 Kodeksu spółek handlowych).

Ważne: w wielu przypadkach wcześniejsza, dobrze przeprowadzona restrukturyzacja pozwala uniknąć upadłości i związanych z nią konsekwencji.

Kluczowe zmiany z 2025 roku (implementacja Dyrektywy Drugiej Szansy)

23 sierpnia 2025 r. weszła w życie ważna nowelizacja Prawa restrukturyzacyjnego, Prawa upadłościowego oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (ustawa z 25 lipca 2025 r.). Najważniejsze zmiany to:

  • obowiązek sporządzenia testu zaspokojenia – porównującego, ile wierzyciele uzyskają w ramach układu, a ile w scenariuszu upadłości,
  • ułatwienia w zatwierdzaniu układu wbrew sprzeciwowi części grup wierzycieli (tzw. mechanizm cram-down),
  • rozszerzenie katalogu dokumentów dołączanych do wniosku o otwarcie postępowania,
  • większa transparentność i ochrona interesów wierzycieli,
  • mocniejsza pozycja ZUS jako wierzyciela w niektórych sytuacjach.

Zmiany mają na celu zwiększenie skuteczności restrukturyzacji i lepsze zabezpieczenie praw wierzycieli, przy jednoczesnym ułatwieniu zawierania układów.

Kiedy warto skorzystać z profesjonalnego doradztwa?

Warto skonsultować się z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym już na etapie zagrożenia niewypłacalnością, a nie dopiero wtedy, gdy egzekucje komornicze są w toku. Wczesna diagnoza daje większe szanse na:

  • wybór optymalnego trybu postępowania,
  • realne porozumienie z wierzycielami,
  • ochronę przed egzekucją,
  • uniknięcie osobistej odpowiedzialności członków zarządu.

Podsumowanie

Doradztwo restrukturyzacyjne https://lewandowskikancelaria.pl/restrukturyzacje-i-prepack/ i prawo upadłościowe https://lewandowskikancelaria.pl/upadlosci/ w Polsce tworzą kompleksowy system, który ma na celu ratowanie przedsiębiorstw i jednoczesną ochronę interesów wierzycieli. Nowelizacje z 2025 r. wzmocniły ten system, wprowadzając większą transparentność i skuteczniejsze narzędzia.

Dla przedsiębiorców kluczowe jest jedno: nie czekać. Im wcześniej firma podejmie działania naprawcze przy wsparciu doświadczonego doradcy restrukturyzacyjnego, tym większa szansa na wyjście z kryzysu i kontynuację działalności. https://lewandowskikancelaria.pl/

Agregaty prądu – wypożyczalnia

Nasza firma prowadzi wynajem generatorów prądotwórczych o różnej mocy. https://fabryka-pradu.pl/

Prowadzenie biznesu w Polsce

Przedsiębiorcy muszą prowadzić dokumentację rachunkową, w skład której wchodzą: faktury, rachunki, ewidencje. Jedynym wyjątkiem są firmy, które wybiorą kartę podatkową - w ich przypadku taka dokumentacja nie jest potrzebna, ponieważ kwotę podatku na dany rok podatkowy ustala im naczelnik właściwego urzędu skarbowego.

Pozostali przedsiębiorcy mogą prowadzić księgowość w formie:

  • uproszczonej – w podatkowej księdze przychodów i rozchodów lub w ewidencji przychodów przy ryczałcie
  • pełnej – w księgach rachunkowych.

Pamiętaj! Możesz zlecić prowadzić księgowości zewnętrznemu podmiotowi, na przykład biuru rachunkowemu.

Przedsiębiorcy mogą wykorzystywać w działalności gospodarczej rachunek firmowy lub swój rachunek prywatny - musi to jednak być rachunek, który ma tylko jednego posiadacza.

Rachunek bankowy jest tym ważniejszy, że nie każdą transakcję można przeprowadzić gotówką. Zgodnie z przepisami przedsiębiorca nie może dokonywać płatności gotówkowych jeśli:

  • stroną transakcji jest inny przedsiębiorca
  • jednorazowa wartość transakcji przekracza równowartość 15 tys. zł, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności.

Jeśli dokonujesz takich transakcji, musisz mieć rachunek bankowy. Będziesz go też potrzebować żeby opłacać podatku lub składki ZUS – tu wyjątkiem są mikroprzedsiębiorcy (czyli firmy, które co najmniej w jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniały mniej niż 10 pracowników i osiągnęły roczny obrót netto nieprzekraczający 2 milionów euro) – oni mogą opłacać składki ZUS i podatki na poczcie.

Rachunek firmowy (a nie prywatny) będzie ci potrzebny jeśli:

  • jesteś podatnikiem VAT – tylko numery firmowych rachunków bankowych są publikowane w Wykazie podatników VAT, czyli na Białej liście podatników VAT
  • dokonujesz transakcji z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Przedsiębiorcami prowadzącymi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową są: osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym odrębne ustawy przyznają zdolność prawną. Za przedsiębiorców należy także uznać wspólników spółek cywilnych w zakresie wykonywanej przez nich działalności.

Wszyscy przedsiębiorcy podlegają wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) bądź do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).

Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (w skrócie CEIDG) jest spisem przedsiębiorców, będących osobami fizycznymi, działających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Spis prowadzony jest od 1 lipca 2011 r. w systemie teleinformatycznym przez ministra właściwego do spraw gospodarki na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Rejestracja w CEIDG jest wolna od opłat.

W przypadku wyboru działalności w formie spółki osobowej albo kapitałowej rejestracji dokonuje się w Krajowym Rejestrze Sądowym, prowadzonym przez sądy rejonowe właściwe ze względu na siedzibę tworzonej spółki.

Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej regulują przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (DZ.U. z 2018 r., poz.647).

Osoby zagraniczne z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz osoby zagraniczne z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

Na takich samych zasadach jak obywatele polscy mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej także obywatele innych państw, którzy otrzymali m.in. zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodę na pobyt tolerowany, status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej lub korzystają z ochrony czasowej na jej terytorium.

Jednoosobowa działalność gospodarcza jest z pewnością dużym wyzwaniem dla każdego młodego przedsiębiorcy. Niezależność jaką ona daje wiąże się z wysokim ryzykiem, wymaga wykazania się odwagą przy podejmowaniu strategicznych decyzji. Już na wstępie przedsiębiorca musi wykazać się wiedzą z zakresu opodatkowania dochodów, finansowania przedsięwzięcia jak i tworzenia zaplecza dla własnej firmy.

Mało kto zdaje sobie sprawę, że po pierwszym roku prowadzonej działalności gospodarczej 1/4 jdg zawiesza lub likwiduje swoją działalność.

Jednoosobowa działalność gospodarcza jest najprostszą forma prowadzenia własnego przedsiębiorstwa, jej rejestracja w CEIDG jest darmowa. Można ją zarejestrować przez internet - wymóg posiadania konta ePUAP, lub autoryzując rejestrację odwiedzając najbliższy urząd gminy lub miasta. Forma jednoosobowej działalności gospodarczej nie wymaga tworzenia kapitału na start przedsiębiorstwa.

Zalety:

  • brak kosztów założenia działalności gospodarczej,
  • brak wymogów tworzenia kapitału przedsiębiorstwa,
  • elastyczność w otwieraniu, zawieszaniu i likwidacji działalności gospodarczej,
  • możliwość optymalizacji podatkowej poprzez wybór formy opłacania podatków,
  • niskie koszty obsługi księgowej,
  • ograniczone obowiązki sprawozdawcze.

Wady:

  • odpowiedzialność całym majątkiem za zobowiązania,
  • obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia do ZUS,
  • konieczność podstawowej znajomości przepisów związanych z opodatkowaniem.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *