Doradztwo restrukturyzacyjne i prawo upadłościowe w Polsce – jak uratować firmę przed kryzysem?

W polskim biznesie coraz częściej pojawia się temat niewypłacalności lub zagrożenia niewypłacalnością. Rosnące koszty, problemy z płynnością, presja wierzycieli czy zmiany rynkowe sprawiają, że wiele przedsiębiorstw staje przed wyborem: restrukturyzacja czy upadłość. Kluczową rolę w tym procesie odgrywa doradztwo restrukturyzacyjne oraz przepisy Prawa restrukturyzacyjnego i Prawa upadłościowego.

Poniżej znajdziesz praktyczny przegląd najważniejszych zagadnień – od rodzajów postępowań, przez rolę doradcy restrukturyzacyjnego, po istotne zmiany wprowadzone w 2025 roku.

Czym jest restrukturyzacja i kiedy warto z niej skorzystać?

Celem postępowania restrukturyzacyjnego jest uniknięcie ogłoszenia upadłości dłużnika. Pozwala na zawarcie układu z wierzycielami i – w niektórych przypadkach – na przeprowadzenie działań sanacyjnych (naprawczych) przy jednoczesnej ochronie słusznych praw wierzycieli.

Postępowanie może być prowadzone wobec dłużnika:

  • niewypłacalnego (w rozumieniu Prawa upadłościowego),
  • lub zagrożonego niewypłacalnością.

Restrukturyzacja nie jest „ucieczką przed długami”, lecz formalnym i kontrolowanym procesem, który ma przywrócić przedsiębiorstwu zdolność do regulowania zobowiązań i kontynuowania działalności.

Cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych

Polskie Prawo restrukturyzacyjne (ustawa z 15 maja 2015 r.) przewiduje cztery tryby:

  1. Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) – najszybsze i najczęściej wybierane. Dłużnik (przy wsparciu nadzorcy układu) samodzielnie zbiera głosy wierzycieli. Chroni przed egzekucją po obwieszczeniu o dniu układowym.
  2. Przyspieszone postępowanie układowe – dla dłużników, u których suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania.
  3. Postępowanie układowe – stosowane, gdy udział wierzytelności spornych jest wyższy.
  4. Postępowanie sanacyjne – najbardziej zaawansowane. Umożliwia nie tylko układ, ale też działania sanacyjne (m.in. redukcję zatrudnienia, odstąpienie od niekorzystnych umów, sprzedaż części majątku).

Wybór trybu zależy od skali problemów, struktury zobowiązań i możliwości szybkiego porozumienia z wierzycielami.

Rola doradcy restrukturyzacyjnego

Doradca restrukturyzacyjny to zawód regulowany. Licencję przyznaje Minister Sprawiedliwości po zdaniu egzaminu państwowego. Osoba posiadająca licencję może pełnić funkcje:

  • nadzorcy układu, nadzorcy sądowego lub zarządcy w postępowaniach restrukturyzacyjnych,
  • syndyka w postępowaniach upadłościowych,
  • zarządcy w egzekucji przez zarząd przymusowy.

W praktyce doradca:

  • analizuje sytuację finansową firmy,
  • przygotowuje plan restrukturyzacyjny i propozycje układowe,
  • negocjuje z wierzycielami,
  • nadzoruje przebieg postępowania,
  • dba o ochronę interesów zarówno dłużnika, jak i wierzycieli.

Na początku 2026 r. w Polsce działało już ponad 2100 licencjonowanych doradców restrukturyzacyjnych. Część z nich posiada dodatkowo tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego (wymagający większego doświadczenia w prowadzeniu postępowań).

Upadłość – ostateczność, ale czasem konieczna

Gdy restrukturyzacja nie jest możliwa lub nie przynosi efektów, pozostaje postępowanie upadłościowe. Jego celem jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu, a w przypadku przedsiębiorców – także likwidacja majątku lub (rzadziej) możliwość układu w upadłości.

Prawo upadłościowe reguluje m.in.:

  • przesłanki ogłoszenia upadłości,
  • skutki ogłoszenia upadłości (m.in. utrata zarządu nad majątkiem),
  • zasady zaspokajania wierzycieli według kategorii,
  • odpowiedzialność członków zarządu (w tym z art. 299 Kodeksu spółek handlowych).

Ważne: w wielu przypadkach wcześniejsza, dobrze przeprowadzona restrukturyzacja pozwala uniknąć upadłości i związanych z nią konsekwencji.

Kluczowe zmiany z 2025 roku (implementacja Dyrektywy Drugiej Szansy)

23 sierpnia 2025 r. weszła w życie ważna nowelizacja Prawa restrukturyzacyjnego, Prawa upadłościowego oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (ustawa z 25 lipca 2025 r.). Najważniejsze zmiany to:

  • obowiązek sporządzenia testu zaspokojenia – porównującego, ile wierzyciele uzyskają w ramach układu, a ile w scenariuszu upadłości,
  • ułatwienia w zatwierdzaniu układu wbrew sprzeciwowi części grup wierzycieli (tzw. mechanizm cram-down),
  • rozszerzenie katalogu dokumentów dołączanych do wniosku o otwarcie postępowania,
  • większa transparentność i ochrona interesów wierzycieli,
  • mocniejsza pozycja ZUS jako wierzyciela w niektórych sytuacjach.

Zmiany mają na celu zwiększenie skuteczności restrukturyzacji i lepsze zabezpieczenie praw wierzycieli, przy jednoczesnym ułatwieniu zawierania układów.

Kiedy warto skorzystać z profesjonalnego doradztwa?

Warto skonsultować się z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym już na etapie zagrożenia niewypłacalnością, a nie dopiero wtedy, gdy egzekucje komornicze są w toku. Wczesna diagnoza daje większe szanse na:

  • wybór optymalnego trybu postępowania,
  • realne porozumienie z wierzycielami,
  • ochronę przed egzekucją,
  • uniknięcie osobistej odpowiedzialności członków zarządu.

Podsumowanie

Doradztwo restrukturyzacyjne https://lewandowskikancelaria.pl/restrukturyzacje-i-prepack/ i prawo upadłościowe https://lewandowskikancelaria.pl/upadlosci/ w Polsce tworzą kompleksowy system, który ma na celu ratowanie przedsiębiorstw i jednoczesną ochronę interesów wierzycieli. Nowelizacje z 2025 r. wzmocniły ten system, wprowadzając większą transparentność i skuteczniejsze narzędzia.

Dla przedsiębiorców kluczowe jest jedno: nie czekać. Im wcześniej firma podejmie działania naprawcze przy wsparciu doświadczonego doradcy restrukturyzacyjnego, tym większa szansa na wyjście z kryzysu i kontynuację działalności. https://lewandowskikancelaria.pl/

Agregaty prądu – wypożyczalnia

Nasza firma prowadzi wynajem generatorów prądotwórczych o różnej mocy. https://fabryka-pradu.pl/

Prowadzenie biznesu w Polsce

Przedsiębiorcami prowadzącymi we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową są: osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym odrębne ustawy przyznają zdolność prawną. Za przedsiębiorców należy także uznać wspólników spółek cywilnych w zakresie wykonywanej przez nich działalności.

Wszyscy przedsiębiorcy podlegają wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) bądź do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).

Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (w skrócie CEIDG) jest spisem przedsiębiorców, będących osobami fizycznymi, działających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Spis prowadzony jest od 1 lipca 2011 r. w systemie teleinformatycznym przez ministra właściwego do spraw gospodarki na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Rejestracja w CEIDG jest wolna od opłat.

W przypadku wyboru działalności w formie spółki osobowej albo kapitałowej rejestracji dokonuje się w Krajowym Rejestrze Sądowym, prowadzonym przez sądy rejonowe właściwe ze względu na siedzibę tworzonej spółki.

Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez osoby fizyczne na terenie Rzeczypospolitej Polskiej regulują przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (DZ.U. z 2018 r., poz.647).

Osoby zagraniczne z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz osoby zagraniczne z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na takich samych zasadach jak obywatele polscy.

Na takich samych zasadach jak obywatele polscy mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej także obywatele innych państw, którzy otrzymali m.in. zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodę na pobyt tolerowany, status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej lub korzystają z ochrony czasowej na jej terytorium.

Polskie przepisy przewidują dużą swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza, że w większości wypadków możesz założyć firmę i prowadzić ją w wybranej przez siebie formie. Przeczytaj, kiedy trzeba spełnić dodatkowe warunki. Sprawdź, czy firmę może otworzyć cudzoziemiec, osoba niepełnoletnia lub emeryt.

  • Swoboda działalności gospodarczej
  • Cudzoziemcy
  • Emeryci
  • Osoby niepełnoletnie

Polskie przepisy przyznają dużą swobodę, jeśli chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej. Zgodnie z Ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.

Działalność gospodarcza to zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

W Polsce status przedsiębiorcy może mieć:

  • osoba fizyczna
  • osoba prawna
  • jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Pamiętaj! Ograniczenia w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej mogą wynikać z wyroku sądu, który może zakazać konkretnej osobie prowadzenia określonej działalności gospodarczej.

W niektórych przypadkach prowadzenie działalności gospodarczej wymaga zgody odpowiedniego organu, czyli koncesji. Dotyczy to wykonywania działalności gospodarczej w dziedzinach mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny. Koncesji udziela minister właściwy ze względu na przedmiot działalności gospodarczej wymagającej uzyskania koncesji.

Koncesji potrzebujesz na przykład, jeśli chcesz wytwarzać lub obracać materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.

Ważne! Przyznanie koncesji może być uzależnione od spełnienia szczególnych warunków, które mogą dotyczyć wykształcenia, wieku, niekaralności czy posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.

W niektórych przypadkach przedsiębiorca musi uzyskać zezwolenie na prowadzenie określonej działalności. Zezwoleń udzielają lub odmawiają ich udzielenia odpowiednie organy. Dotyczy to na przykład wykonywania działalności polegającej na świadczeniu usług przewozu osób czy prowadzeniu apteki.

Podobnie jak w przypadku koncesji także uzyskanie zezwolenia może być uzależnione od spełnienia określonych wymagań, takich jak – na przykład – odpowiedni wiek, wykształcenie czy przejście testów psychofizycznych.

Jak zgodnie z przepisami definiowana jest jednoosobowa działalność gospodarcza? Szukając odpowiedniej definicji należy zajrzeć do kilku aktów prawnych, m.in. ustawy o podatku dochodowym, ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz Ordynacji podatkowej. Zapisy jakie się w nich znajdują są w pewnej mierze do siebie podobne.

Zgodnie z nimi działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie wynikają m.in. z umowy o pracę, o dzieło, zlecenia, najmu czy sprzedaży praw autorskich.

Szczególnie wiele problemów przysparza określenie momentu, kiedy działalność zaczyna być ciągła i zorganizowana. Za ciągłość uznaje się nieprzypadkowe, regularne (a nie jednorazowe lub incydentalne) działania.

Z kolei działalność zorganizowana wiąże się z wykonywaniem szeregu następujących po sobie i powiązanych czynności, które mają na celu osiągnięcia zysku. Istotny jest tu fakt, że działalność wcale nie musi przynosić dochodu – decydujące może być, że jest tylko prowadzona w tym celu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *